جملهٔ برشی و do تأکیدی: اطلاعات تازه را در کانون بگذارید
با it-cleft، what-cleft، all و the reason … is that بر اطلاعات تازه یا اصلاحشده تمرکز کنید و با do، does و did تأکید اضافه کنید.
بخشهای این درس۱۰
اصلاح یک سوءتفاهم
“So Reza broke the window?” “No. It was Ali who broke the window.”
گوینده میتوانست بگوید Ali broke the window؛ هر دو درستاند. اما شنونده از قبل میداند کسی پنجره را شکسته؛ اطلاعات تازه این است که چه کسی. It was Ali who علی را در کانون توجه قرار میدهد و نشان میدهد گوینده چیزی را اصلاح میکند. این یک جملهٔ برشی (cleft sentence) است: یک پیام به دو بخش تقسیم میشود تا یک بخش برجسته شود.
هدف: با it-cleft، what-cleft و الگوهای مشابه بر اطلاعات تازه یا متضاد تمرکز کنید و با do/does/did تأکید اضافه کنید. سطح C1؛ پیشنیاز: جملهٔ موصولی، جملهوارهٔ اسمی با what و تکیهٔ صدا در گفتار. حدود ۱۸ تا ۲۰ دقیقه آموزش و ۲۵ دقیقه تمرین. جملهٔ برشی هم در گفتار و هم در نوشتار رایج است؛ فعل کمکیِ تأکیدی بهویژه در گفتوگو زیاد به کار میرود.
It-cleft: It + be + کانون + that/who
از یک جملهٔ خنثی شروع کنید:
Sara booked the hotel in Shiraz last week.
هر بخشی میتواند بعد از It was در کانون قرار بگیرد:
| جملهٔ برشی | کانون (نه چیز دیگر) |
|---|---|
| It was Sara who booked the hotel. | شخص: سارا، نه مینا |
| It was the hotel in Shiraz that Sara booked. | چیز: هتل شیراز، نه هتل یزد |
| It was last week that Sara booked it. | زمان: هفتهٔ پیش، نه دیروز |
بخش بعد از that/who اطلاعاتی است که شنونده از قبل دارد: کسی چیزی را رزرو کرده است. برای شخص who یا that و برای بقیه that بیاورید. در گفتار غیررسمی، وقتی that یا who مفعول است، اغلب حذف میشود:
It was your sister (that) I met, not your mother.
It + be حتی با کانون جمع مفرد میماند، اما فعلِ بخش دوم با کانون هماهنگ است:
It's the neighbours who are complaining.
زمان be معمولاً با زمان رویداد هماهنگ است: It is برای حالا و It was برای گذشته. شکل منفی برای اصلاحکردن رایج است:
It wasn't the driver who made the mistake.
فارسی الگوی بسیار مشابهی دارد («این علی بود که…»)، پس ساختار احتمالاً آشناست. جزئیات انگلیسی را بررسی کنید: it، نه this؛ و that/who، نه ترجمهٔ «که» به which.
What-cleft: What + جملهواره + be + کانون
جملهوارهٔ what بخش آشنا را جمع میکند و به بخش تازه اشاره میکند:
What I need is a few days off.
What surprised me was how quiet the city was.
شنونده میداند دربارهٔ چیزی که لازم دارم یا چیزی که غافلگیرم کرد حرف میزنیم؛ کانون بعد از be میآید. What-cleft در گفتوگو بسیار رایج است، بهویژه برای شروع یک توضیح یا پیشنهاد.
وقتی کانون یک کار است، در جملهوارهٔ what از do استفاده کنید و بعد از be شکل پایهٔ فعل بیاورید:
What we should do is call the landlord.
مصدر با to هم ممکن است (is to call)، اما در گفتار شکل پایه رایج است. Be معمولاً مفرد است؛ اگر بعدش اسم جمع بیاید، are هم رایج است:
What we need are more volunteers.
جملهوارهٔ what میتواند آخر هم بیاید:
A few days off is what I need.
واژههای پرسشی دیگر هم همینطور کار میکنند:
Where we lived was a small village near Kashan. Why she left is still a mystery.
All، the thing و the reason
الگوهای مشابه به جای what از گروه اسمی استفاده میکنند:
All I want is a quiet weekend.
The thing that annoys me is the noise.
The reason (why) I called is that I need your advice.
All I want یعنی فقط همین، نه بیشتر. ساختار معمول The reason … is that … است؛ because را اضافه نکنید. The reason I called is because … در گفتار شنیده میشود، اما در نوشتهٔ دقیق اغلب ایراد گرفته میشود.
Do، does و did تأکیدی
راه دیگر تأکید، برجستهکردن فعل کمکی است. اگر جمله فعل کمکی ندارد، do، does یا did را پیش از شکل پایهٔ فعل اضافه کنید:
“You don't like the new café, do you?” “I do like it! I just think it's expensive.”
She did call—I saw the missed call on my phone.
این کار با حرف یا انتظار کسی مخالفت میکند یا چیزی را محکم تأیید میکند. در گفتار روی فعل کمکی تکیه میکنیم. در انگلیسی بریتانیایی، do پیش از فعل امر آن را گرمتر یا مُصرتر میکند و کمی رسمی به نظر میرسد:
Do sit down.
تأکید را جایی بیاورید که کاری انجام دهد
جملهٔ برشی یا فعل کمکی تأکیدی خودبهخود از جملهٔ ساده بهتر نیست. وقتی چیزی را اصلاح میکنید، تضاد نشان میدهید یا نکتهٔ مهمی را معرفی میکنید، از آن استفاده کنید. اگر تضادی در کار نیست، Sara booked the hotel از It was Sara who booked the hotel روشنتر است. جملهٔ برشیِ زیاد در یک پاراگراف، نوشته را نمایشی و کُند میکند.
پنج اصلاح
- It were the children who made the mess.It + be مفرد میماند:It was the children who made the mess.
- This was Mina that called you.در این الگو it بیاورید:It was Mina who called you.
- What I need it is a holiday.it اضافه نکنید:What I need is a holiday.
- What we should do is calling the landlord.شکل پایه (یا to call) بیاورید:What we should do is call the landlord.
- I did liked the film.بعد از did تأکیدی شکل پایه میآید:I did like the film.
تمرین
- چه چیزی در کانون است؟It was in Tabriz that my parents met.
- چه چیزی در کانون است؟What I loved about the trip was the food.
- طوری بازنویسی کنید که شخص در کانون باشد:Neda found the keys.
- طوری بازنویسی کنید که زمان در کانون باشد:The parcel arrived on Monday.
- برای اصلاح جواب بدهید (نه باشگاه، ایستگاه):“Did you lose your phone at the gym?”
- انتخاب کنید:It was / were my cousins who organised the party.
- فعل را انتخاب کنید:It's the students who is / are protesting.
- با what-cleft بازنویسی کنید:I need a good night's sleep.
- با What we should do بازنویسی کنید:We should leave earlier.
- با All I want بازنویسی کنید:I only want a cup of tea.
- با The reason … is that بازنویسی کنید:I'm late because the bus broke down.
- did تأکیدی اضافه کنید (کسی میگوید در را قفل نکردهاید):I locked the door!
- اصلاح کنید:What she said it was very helpful.
- با واژهٔ پیوند استاندارد اصلاح کنید:It was in 2019 when we moved to Isfahan.
- یک گفتوگوی کوتاه بنویسید که در آن با it-cleft یک فرض غلط را اصلاح کنید و بعد یک what-cleft اضافه کنید.
پاسخنامه
- مکان؛ در تبریز، نه جای دیگر.
- غذا؛ اطلاعات تازهٔ بعد از was.
- It was Neda who (or that) found the keys.
- It was on Monday that the parcel arrived.
- No, it was at the station that I lost it.
- Was؛ It + be مفرد است.
- Are؛ فعلِ بعد از who با students هماهنگ است.
- What I need is a good night's sleep.
- What we should do is leave earlier.یا: is to leave earlier.
- All I want is a cup of tea.
- The reason I'm late is that the bus broke down.
- I did lock the door!did با تکیه، حرف طرف مقابل را رد میکند.
- What she said was very helpful.it را حذف کنید.
- It was in 2019 that we moved to Isfahan.when در گفتار غیررسمی شنیده میشود، اما بعد از کانون زمانی، that انتخاب استاندارد است.
- نمونه:“Was it your brother who fixed the car?” “No, it was my dad who fixed it. What my brother did was drive me to the garage.”موقعیتهای دیگر هم درستاند، به شرطی که کانون اطلاعات تازه یا متضاد باشد.
ماجرا را درست کنید
نوشتن: در ۷۰ تا ۱۰۰ کلمه برای همکار یا دوستتان سوءتفاهمی دربارهٔ یک برنامه را اصلاح کنید. دستکم یک it-cleft، یک what-cleft و یک do/did تأکیدی بیاورید. نمونه:
I think there's been a small misunderstanding. It wasn't me who cancelled Thursday's meeting; it was the manager, because the room was needed for interviews. I did send everyone an email about it, but it may have gone to spam. What we need now is a new date before the end of the month. All I'm asking is that everyone replies by Friday. The reason I'm writing to you first is that you know everyone's timetable.
بررسی کنید هر جملهٔ برشی بر اطلاعات تازه یا اصلاحشده تمرکز دارد و بقیهٔ جمله اطلاعاتی است که خواننده از قبل دارد.
گفتن: ۴۰ تا ۶۰ ثانیه به دوستی جواب بدهید که تصور اشتباهی دربارهٔ کار شما دارد. نمونه:
No, no—it was Sara who chose the restaurant, not me! I did say it looked expensive. What I wanted was somewhere near the station, because my train was at nine. Anyway, what matters is that everyone enjoyed it.
روی واژهٔ کانون تکیه کنید: it was SARA و I DID say. ضبط کنید و گوش بدهید: تکیه روی اطلاعات تازه میافتد؟ موقعیت خودتان هم کاملاً مناسب است.
منابع مرجع
- British Council — Emphasis: cleft sentences, inversion and auxiliaries
- Cambridge English Grammar Today — Cleft sentences
توضیحها و فعالیتها برای ADA تألیف شدهاند. الگوهای برشی، هماهنگی فعل و do تأکیدی بر اساس صفحههای British Council و Cambridge است؛ نکتهٔ the reason … is because توصیهٔ کاربردی خود ADA است.